AMANATQA BERIK BOL! (On besinshi kún)
4 naýryz
On besinshi kún
AMANATQA BERIK BOL!
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ، أَمَّا بَعْدُ
Jaratqan Alla Taǵalaǵa sansyz madaq, ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed Mustafaǵa kóptegen salaýat pen sálem joldaımyz.
Asa raqymdy, erekshe meıirimdi Allanyń atymen bastaımyn.
Amanat sózi ýaqytsha berilgen nársege ıelik etip, qyzǵyshtaı qoryp, óziniń negizgi ıesine qaıtarýdy bildiredi. Amanat – adamnyń boıyndaǵy eń asyl qasıet. Halqymyz «Amanat – molshylyq ákeledi, qııanat – kedeılik ákeledi» – degen. Iaǵnı amanat buzylǵan jerde qııanat qanat jaıady. Ondaı ortada yntymaqtyń irgesi sógiledi, berekeniń qamaly buzylady. Amanattyń túri kóp. Eń úlken amanat adamnyń – jany. Burynǵy abyz babalarymyz: «Allanyń amanatqa bergen janyn, kezegi kelgen kezde qaıtaramyn» dep beker aıtpasa kerek[1].
Sondyqtan amanat sóziniń astary tereńde jatyr. Bul – adamdar arasynda úlken jaýapkershilikti bildiretin is. Ásirese, qazaqtyń kúndelikti tirshiliginde bul uǵym adamshylyq belgisi retinde qoldanylady. Halqymyz «Bireý berse amanat, qylma oǵan qııanat» – degen.
Sharıǵatta amanat dep senimdi adamǵa ózgeniń ýaqytsha saqtaýǵa bergen baǵaly zattary men qaldyrǵan múlikke aıtylady. Amanatqa eshqandaı zııan tıgizbeı, dál sol kúıinde ıesine qaıtarý – mindet hám saýapty is.
Bul jaıynda Alla Taǵala Quran Kárimde bylaı deıdi:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَخُونُوا اللهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ
«Ýa, ıman keltirgender! Allaǵa jáne Paıǵambarǵa opasyzdyq jasamańdar. Eger olaı isteseńder, aralaryńdaǵy amanattaryńa da bilip turyp qııanat jasaıtyn bolasyńdar», – degen («Ánfal» súresi, 27-aıat).
Ardaqty Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) hadısinde:
أدِّ الْأمَانَةَ اِلَى مَنْ اِئْتَمَنَكَ ولاَ تَخُنْ مَنْ خَانَك
«Saǵan senim bildirgenniń amanatyn tapsyr. Bireý saǵan qııanat istegen bolsa, sen oǵan qııanat isteme», – degen (ımam Ábý Dáýit).
«Iman» sózi men amanat sózi arab tilinde «ámána» degen bir túbirden taraıdy. Iaǵnı, múminniń boıyndaǵy amanatshyldyq qasıeti sol ımanynyń jemisi desek bolady. Basqa qyrynan taldaıtyn bolsaq, ekeýi bir-birimen tyǵyz baılanysty. Imany tolyq adam amanatshyl keledi, al amanatqa berik múmın kisiniń ımany tolyq dep aıta alamyz. Amanatqa qııanat – ımanǵa, óziniń senimine qııanat degen sóz.
Musylmannyń boıyndaǵy árbir izgi qasıet ımanynan taraıdy. Jaratýshy Alla Taǵalanyń «Ál-Mýmın» degen kórkem esim-sıpaty bar. Maǵynasy: «Ózine ılanǵan pendelerin panasyna alýshy, túrli qasiretten saqtaýshy» degen sóz. Amanat sózi osy sózben túbirles. Sondyqtan amanatshyl adam Qudaı Taǵalanyń osy sıpatyna syıynyp, qamqorlyǵyna alǵandarǵa pana bolady, qıyn-qystaý sátte qasynan tabylyp janashyrlyq tanytady. Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Barlyqtaryń baqtashysyńdar jáne barlyqtaryń qol astylaryńdaǵy kisilerge jaýap beresińder. Basshy qol astyndaǵylarǵa jaýapty, er kisi otbasyna jaýapty, áıeli kúıeýiniń úıine jaýapty, qyzmetshi qojaıynnyń malyna jaýapty», – degen (Buharı).
Amanatshyldyq – Ázız Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) boıynda kúndeı jarqyrap kóringen asyl qasıet. Dúnıe esigin ashqannan, ǵumyrynyń sońǵy sátine deıin onyń múbárak aýyzynan jalǵan sóz shyqpaǵan. Paıǵambarlyq kelmeı turyp, Quraıysh halqy ony «ál-Ámın» dep tanydy. Onyń árbir sózi men isi shynaıylyqqa toly boldy. Tipti paıǵambarlyq berilgennen keıin de múshrıkter óz dúnıelerin oǵan senip tapsyratyn. Ardaqty Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) Mekke shaharynan Mádınaǵa hıjret jasaıtyn ýaqytta ózine amanatqa berilgen dúnıe-múlikti óz ıelerine qaıtarý úshin Hazireti Álıge tapsyryp ketedi. Múshrıkter qaýymy haqty moıyndamasa da, Ázız Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) amanatshyldyǵyn moıyndap, onyń osy asyl qasıetine eshkimdi ortaq etpeıtin.
Amanat sóziniń aýqymy keń. Ol adam ómiriniń barlyq qyrlaryn qamtıdy. Amanat bergen sózine, tapsyrylǵan iske hám ýaqytsha ıelik etetin nársege óziniń múlki hám óziniń isi retinde qaraý. Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Ózińe qalaǵandy ózgege tilemeıinshe kámil musylman bolmaısyń», – dedi. Amanatshyldyq musylmannyń asyl qasıeti. Onsyz ımany tolyq bolmaıdy. Ázız Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Amanatqa qııanatshyldyń ımany – joq. Sertten taıǵannyń – dini joq», – degen (ımam Ahmad).
Jaratqan Alla amanatqa qııanat jasamaıtyn, Óziniń súıikti quldarynan bolýymyzdy násip etsin. Ámın!
[1] Beken Qaıratuly, Amanatqa qııanat júrmeıdi.
