OL SENI KÓRIP TUR
Barlyq maqtaý men madaq búkil álemderdiń Jaratýshysy Allaǵa bolsyn. Onyń ıgiligi men sálemi eki dúnıeniń sardary, adamzattyń ardaqtysy, súıikti paıǵambarymyz Muhammedke, onyń otbasyna jáne de qııametke deıin onyń artynan izgilikte erýshi úmmetine bolǵaı!
Ardaqty paıǵambarymyzdy (s.ǵ.s.) ónege tutyp, súnneti týraly sóz qozǵaǵan kezde, kóbinese qulshylyqtarǵa qatysty ustanymdarǵa kóńil bólip jatamyz. Degenmen, paıǵambarymyz Muhammedtiń (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) súnneti tek ǵıbadat máselesimen shektelmeı, bizdiń ómirimizdiń barlyq salalaryn qamtıtynyn umytpaǵanymyz jón.
Islam dini – bul áreket qana emes, ister men is-áreketterdiń qaınar kózi bolyp tabylatyn erekshe rýhanı kúı. Osy rýhanı kúıdiń negizi – ıhsan ilimi.
Ihsan – óte keń uǵym jáne ony sózbe-sóz aýdarý múmkin emes. Onyń maǵynasy artyqshylyq, kemeldik, izgilik degendi bildiredi. Ihsan bul belgili-bir isti eń jaqsy túrde, erejeleri men nusqaýlaryn tolyq oryndaý arqyly jasaýdy bildiredi.
Bul uǵymnyń «Islam túsindirme sózdigindegi» anyqtamasyna kelsek: 1) Qudaıǵa unamdy is. 2) Dinı joralǵylardy (mindetterdi) oryndaý barysynda musylmannyń shynaıylyq tanytýy.
Birinshi anyqtamaǵa kelsek, qaı iste bolsyn musylman adam Allanyń razylyǵyna umtylýy kerek. Múminniń búkil ómiri – kemeldilikke umtylýǵa negizdelgen jáne oǵan barlyq isterdi izgi túrde oryndaýǵa degen umtylys berilgen. Sondaı-aq, musylman adamǵa úlken jaýapkershilik júktelgen jáne ol jasaǵan barlyq isinde izgilikke umtylýy kerek. Bul degenimiz barlyq amaldy, is-áreketti yqylaspen jáne jaýapkershilikpen oryndaý arqyly Allanyń razylyǵyna jetýdi kózdeý.
Iaǵnı, musylman qaı jumysqa (dinı bolsyn, dúnáýı bolsyn) kirisse de, onyń mánin túsinbeı jumysqa kirispeýi kerek. Ol óziniń eń jaqsy qasıetterin kórsetpeıinshe jáne qolynan kelgen nárseniń barlyǵyn jasamaıynsha, ózine rıza bolmaýy tıis.
Ekinshi anyqtamaǵa paıǵambarymyz Muhammedtiń (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) jáne Jábireıil perishteniń arasyndaǵy oqıǵa negizdelgen hadıs sáıkes: «Ihsan degenimiz – Allany kórip turǵanyńdaı oǵan kulshylyq etýiń. Sebebi sen Ony kórmeseń de, shúbásiz, Ol seni kórýde».
Allanyń adam balasynyń kez-kelgen is-áreketinen bólek, ishki nıetin, jan dúnıesin bilýi aqıqat. Sol sebepti kez-kelgen isimizdi, qulshylyq bolsyn, kúndelikti qyzmetimiz bolsyn barynsha yqylaspen Allanyń razylyǵy úshin oryndaýǵa umtylǵanymyz abzal.
Allanyń barlyq nárseni biletindigi jóninde Quranda: «Ol sondaı Alla, kókter men jerdi alty kúnde jaratyp, sosyn ǵarshyny ıgerdi. Ol jerge kirgen nárseni ári odan shyqqan nárseni jáne kókten túsken nárseni, oǵan kóterilgen nárseni biledi. Sondaı-aq Ol qaıda bolsańdar da sendermen birge. Alla ne istegenderińdi tolyq kórýshi» («Hadıd» súresi, 4-shi aıat), dep aıtylady.
Endigi jerde, ǵıbratty oqıǵaǵa kezek berip, bizdiń aldymyzdaǵy adamdar ómirinen ónege izdesek.
Abdýlla ıbn Dınar bylaı dep baıandaıdy: Birde men Hattabtyń uly Omarmen (Alla odan razy bolsyn) birge jolǵa shyǵyp bir jerge kelip toqtaǵanymyzda taýdan túsip kele jatqan bir baqtashy janymyzǵa keldi.
Omar (Alla odan razy bolsyn) oǵan: «Eı, baqtashy! Myna qoılaryńnyń ishinen bireýin maǵan satshy», degende álgi baqtashy: «Men bir qul baqtashymyn, bulardyń ıesi bar», deıdi. Omar (Alla odan razy bolsyn) oǵan: «Qojaıynyńa ony qasqyr jep ketti dep, aıtarsyń» deıdi. Baqtashy bolsa oǵan: «Alla bárin kórip turǵan joq pa?» dep, jaýap beredi. Omar (Alla odan razy bolsyn) onyń sózinen áserlenip, kózine jas aldy. Qulmen birge qojaıynnyń aldyna bardy da ony satyp alyp, azat qylady. Sońynan álgi qulǵa: «Myna sóziń seni dúnıede quldyqtan azat etti, endi aqyrette azaptan qutqarýyn úmit etem», degen eken.
Kórip otyrǵanymyzdaı, qarapaıym baqtashy Qudaıdyń ózin baqylap otyrǵandyǵyn jan-tánimen sezinip, qyzmetine barynsha adaldyq tanytyp otyr. Bul oqıǵa – ıhsan ustanymynyń tek dinı qulshylyqpen ǵana emes, kúndelikti ómirmen de tyǵyz baılanysty bolýy kerektiginiń aıqyn kórinisi.
Alla bizdiń árbir áreketimizdi izgi nıetpen, shynaıy yqylaspen, sondaı-aq kórkem, kemel túrinde oryndaýymyzdy násip etsin! Ámın!
Sábıt EREJEPOV,
«Kóktal» meshitiniń bas ımamy
