TAQÝALYQ – IMAN AINASY (On ekinshi kún)
1 naýryz
On ekinshi kún
TAQÝALYQ – IMAN AINASY
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ، أَمَّا بَعْدُ
Jaratqan Alla Taǵalaǵa sansyz madaq, ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed Mustafaǵa kóptegen salaýat pen sálem joldaımyz.
Asa raqymdy, erekshe meıirimdi Allanyń atymen bastaımyn.
Adam balasynynyń eki dúnıede dárejesiniń kóterilýine, jasaǵan ıgi amaldarynyń qabyl bolýyna, Jaratýshysynyń quzyrynda ardaqtylardyń qatarynan bolýyna sebepshi bolatyn sıpat – taqýalyq. Asyl dinimizde taqýalyq dep – pendeniń Alla Taǵalanyń buıryqtaryn oryndaý men tyıymdarynan tyıylýy arqyly Onyń azabynan saqtanýy aıtylady. Burynǵy ótken paıǵambarlardyń barlyǵy da óz qaýymdaryn taqýalyqqa shaqyrǵan. Alla Taǵala qasıetti Quran Kárimdegi «Nısa» súresiniń 131-aıatynda:
وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللهَ
«Senderden burynǵy kitap berilgenderge de, senderge de: «Allaǵa taqýalyq etýdi ósıet etkenbiz!» – dep aıtqan.
Taqýalyqtyń orny – júrek. Ardaqty Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) hadısinde:
التَّقْوَى هَاهُنَا
«Taqýalyq myna jerde», – dep, qolymen júrek tusyn úsh márte nusqaǵan (ımam Múslım). Qasıetti Quranda Alla Taǵala bizderdi taqýalyqqa shaqyryp qana qoımaı, júreginde taqýalyq ornaǵan adamdardyń boıynan kórinis tabatyn keıbir sıpattardy da baıandaǵan. Ol sıpattar mynadaı:
Birinshi: ǵaıypqa ıman keltiredi
Ǵaıyp adamnyń kózinen tysqary, kórinbeıtin zattarǵa qoldanylady. Ǵaıypqa ıman keltirý ardaqty Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) ákelgen habarlaryna shyn júrekten kúmán keltirmesten senýmen júzege asady. Alla Taǵala qasıetti Qurannyń «Baqara» súresiniń alǵashqy aıattarynda taqýa jandardy:
ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ. الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ
«Mine, osy Kitapta kúdik joq, taqýalar úshin týra jol kórsetýshi. Sondaı, olar ǵaıypqa ıman keltiredi», – dep sıpattaǵan («Baqara» súresi, 2-3-aıattar).
Ekinshi: ashýlaryn ustaıdy
«Ashý – dushpan, aqyl – dos, aqylyńa aqyl qos» demekshi, taqýa jandar ashýlaryn aqyldaryna jeńgize biledi. Qasıetti Qurannyń «Álı Imran» súresi, 133-134-aıattarynda Alla Taǵala:
وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدِّتْ لِلْمُتَّقِينَ.الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
«Rabbylaryńnyń jarylqaýy men keńdigi jer men kókteı jánnatyna jarysyńdar. (Bular) taqýalar úshin ázirlengen. Olar –(taqýalar) keńshilikte de, tarshylyqta da Alla jolynda mal sarp etkender. Sondaı-aq ashýlaryn jutýshylar, adamdardy keshirim etýshiler. Alla ıgilik isteýshilerdi jaqsy kóredi», – degen. Bul aıattarda Alla Taǵalanyń jarylqaýy men jánnaty taqýalar úshin ázirlengeni baıandalǵannan keıin, taqýa quldardyń birneshe sıpattary aıtylǵan. Olar: tarshylyqta da, barshylyqta da qolynda barymen ózgelerge járdem beretinder, ashýlaryn ustaı alatyndar ári ózgeniń kemshiligine keshirimmen qaraǵandar.
Úshinshi: adamdardyń kemshiligin keshiredi
Alla Taǵala «Álı Imran» súresi, 134-aıatynda taqýa quldary jaıynda baıandaǵanda:
وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ
«Ashýlaryn jutýshylar, adamdardy keshirim etýshiler» dep eki sıpatty birdeı aıtýy tegin emes. Sebebi keıde adam ózgeler onyń aqysyna zııan tıgizgen kezde ashýyna ıe bolǵanymen, júreginde kek saqtap, boıynda renish qalyp ketýi múmkin. «Jaqsy kisiniń ashýy – shaı oramal kepkenshe» degendeı, taqýa jandar ashýyn jutýmen qatar, ózin renjitken adamdy birden keshirip jiberedi. Osy sebepti de qasıetti Qurannyń «Baqara» súresi, 237-aıatynda Alla Taǵala:
وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى
«Taqýalyqqa eń jaqyny keshirimdilik etýleriń», – dep aıtqan.
Tórtinshi: nápsisin jaman qalaýlarynan tyıady
Ádette kúnáli isterge úıir bolǵan adamdar shaıtan azǵyryp, belgili bir kúnáli iske shaqyrǵan ýaqytta, esh oılanbastan, onyń azǵyrýyna erip kete beredi. Al taqýa quldar shaıtan ony kúnáli iske shaqyrǵanda, onyń azǵyrýyna ermeı, dininde bekem bolady. Qasıetti Qurandaǵy «Aǵraf» súresi, 201-aıatynda Alla Taǵala:
إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ
«Rasynda taqýalarǵa shaıtan tarapynan bir sybys tıse, olar eske alady da qyraǵylyq isteıdi», – degen. Máshhúr Júsip Kópeıuly babamyz óleń joldarynda osyǵan baılanysty:
Shaıtannyń, shamań kelse, syndyr belin,
Ol ıttiń kerek qylma jaýyn elin.
Bir iske ókinbeıin dep oılasań,
Nápsińniń dostyq aıtqan alma tilin, – degen.
Endeshe, adam óziniń kóńil qalaýyn ıgerýi, ony jaqsylyqqa baǵyttaýy óte mańyzdy is. Sebebi adam kóńil qalaýyna erip, nápsiniń aıtqanymen júrip ketse, keıin ókinishke alyp keletin, úlken kúnálarǵa deıin dýshar etýi múmkin. Qasıetti Qurannyń «Aǵraf» súresi, 201-aıatynda Alla Taǵala:
وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى .فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى
«Kimde-kim Allanyń aldynda (suraqqa tartylyp) turýdan qoryqsa, nápsini qalaýynan tyısa, onyń barar orny jánnat bolady», – dep aıtqan.
Alla Taǵala boıymyzǵa taqýalyq, isterimizge izgilik násip et etkeı!
