ABAI MURASY – RÝHANI TÁRBIENIŃ QAINAR KÓZI
Naýryzbaı qajy TAǴANULY,
QMDB Tóraǵasy, Bas múftı
ABAI MURASY – RÝHANI TÁRBIENIŃ QAINAR KÓZI
Ardaqty aǵaıyn!
Barshańyzdy Abaı kúnimen shyn júrekten quttyqtaımyn.
Hakim Abaı halqymyzdyń ǵana emes, adamzat órkenıetiniń rýhanı qazynasyna aınalǵan tulǵa ekeni haq. Onyń shyǵarmalary ulttyń sanasyn jańǵyrtyp, adamdy bilimge, eńbekke, adaldyqqa, ádiletke, ǵylymǵa jáne kórkem minezge úndeıdi.
Abaı atamyzdyń eńbekterinde din men ıman máselesi de erekshe oryn alady. Hakimniń «Alla degen sóz jeńil», «Allanyń ózi de ras, sózi de ras» dep bastalatyn tereń oılary adamnyń Allany tanýyna, ımannyń mánin túsinýine, júrek tazalyǵyna úndeıdi. Onyń din týraly paıymdary qurǵaq senimmen shektelmeı, adamgershilik pen ar-uıatty, ádilet pen meıirimdi qatar ustanýǵa shaqyrady.
Danyshpan Abaı úshin musylmandyq tek syrtqy ǵıbadat emes, ol ishki júrek tazalyǵy, adamgershilik qasıettermen ólshenetin tereń jol. Oıshyl babamyz: «Adal eńbekpen mal izdemek – arly adamnyń isi» deıdi. Naǵyz baılyq adaldyq ekenin uǵyndyrady. Memleket basshysy qadirli Qasym-Jomart Kemelulynyń «Adal azamat» ıdeıasyn usynýy da qoǵamdaǵy izgiliktiń bári adaldyqtan bastaý alatynyn meńzeıdi. Prezıdentimiz bir sózinde: «Adal azamat degenimiz – jaqsy qasıetterge ıe bolyp, adal eńbek etetin jáne tabysqa adal jolmen jetetin adam. Iaǵnı, adaldyq pen ádildikti bárinen bıik qoıady. Ozyq oıly ult bolý úshin búkil qoǵam sana-sezimin ózgertip, jańa qundylyqtardy ornyqtyrýy kerek», – dep atap ótti.
Abaıdyń izgilikke úndeıtin qara sózderi – ómirlik baǵyt-baǵdar beretin aqyldyń kózi, júrekke sáýle quıatyn parasattyń tunyǵy. Oıshyl Abaı on tórtinshi qara sózinde: «...Raqymdylyq, meıirbandylyq, ártúrli iste adam balasyn óz baýyrym dep, ózine oılaǵandaı olarǵa da bolsa ıgi edi demek, bular – júrek isi» deıdi. Hákimniń bul oıy ardaqty Paıǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Ózińe tilegen jaqsylyqty basqaǵa da tilemeıinshe, shynaıy musylman bola almaısyń» degen hadısimen úndesedi. Bul – qazirgi qoǵam úshin óte qajet qasıettiń biri.
Abaı shyǵarmashylyǵy – taýsylmaıtyn tereń taqyryp. Bizdiń kózimiz jetken eki anyq bar: birinshisi – Abaıdyń dinı kózqarastary búgingi jahandaný dáýirinde adastyrmas baǵdarsham ispetti. Bul búgingi qoǵamǵa aýadaı qajet, ekinshisi – Muhtar Áýezov aıtqan «Abaıdyń dini – synshyl aqyldyń, adamgershiliktiń dini» degen tuǵyrly tujyrym eshqashan da eskirmek emes.
Alla Taǵala halqymyzǵa Abaı armandaǵan «tolyq adam» bolýǵa umtylatyn, bilimdi de bilikti, ımandy da ıbaly, adal da eńbekqor urpaq násip etsin!
Elimiz aman, jurtymyz tynysh, birligimiz bekem bolsyn! Abaıdyń asyl murasy urpaqtan-urpaqqa jalǵasyp, ulttyq rýhanııatymyzdyń temirqazyǵyna aınala bergeı! Ǵulama babamyzdyń ónegeli ómiri men óshpes murasy urpaq sanasynda máńgi jasaı bersin! Áýmın!
