ХАЛҚЫНЫҢ РУХАНИ ШАМШЫРАҒЫ

Қазақ халқының көрнекті ақыны, шежірешісі әрі ағартушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы (1858–1931) – бүкіл ғұмырын ислам құндылықтарын дәріптеуге арнаған тұлға. Оның өмірі мен мол мұрасы мұсылмандық болмысын айқын көрсетеді.

Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының мұсылман болғанына бұлтартпас 5 дәлел:

1. Ислам тәрбиесінде өсіп, мұсылман есімін иеленді

Дүниеге келгенде оған азан шақырылып, Жүсіп есімі берілді. Кейін зеректігіне тәнті болған Мұса Шорманұлы оған «Мәшһүр» («атақты», «әйгілі») деген ат беріп, содан бері халық оны Мәшһүр Жүсіп деп таныды.

2. Терең діни білім алды

Жастайынан Қамар хазіреттен дәріс алып, кейін Бұқарадағы әйгілі Көкілташ медресесінде білімін жетілдірді. Араб, парсы, шағатай тілдерін меңгеріп, Құран, хадис, тәпсір, ақида және фиқһ ғылымдарын оқыды.

3. Шығармалары ислам рухымен жазылды

Оның «Хал-ахуал», «Сарыарқаның кімдікі екендігі», «Тірлікте көп жасағандықтан көрген бір тамашамыз» сияқты еңбектерінде Аллаға иман, тақуалық, әділдік пен көркем мінез кеңінен насихатталады.

«Алланың бірлігіне десеңіз шын,

Оқыңыз ықыласпен иман үшін…»

4. Пайғамбарымызды ﷺ ерекше құрметтеді

Мәшһүр Жүсіп шығармаларында Мұхаммед ﷺ өмірін, өнегесін дәріптеп, салауат айтып, ислам тарихына арналған қисса-дастандар жазды.

5. Қазақтың ислам тарихын хатқа түсірді

Ол «Қазақ түбі қайдан шыққан?» және басқа еңбектерінде қазақ халқының исламмен біте қайнасқан тарихын, хандар мен батырлардың дінге қызметін шежіре ретінде кейінгі ұрпаққа жеткізді.

Қорытынды

Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы – қазақ әдебиетінің ғана емес, қазақ даласындағы ислам ағартушылығының да ірі өкілі. Оның діни білімі, шығармалары мен өнегелі өмірі мұсылмандық болмысының айқын дәлелі.

 

Дереккөздер:

* Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы».

* Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы. 20 томдық шығармалар жинағы. Павлодар.

* Қазақ әдебиетінің тарихы. 10 томдық. Алматы.

* Қуандық Жүсіп. Мәшһүр Жүсіптің өмірі мен шығармашылығына арналған зерттеулер.

 

Olzhas ALBAN